२०८३ मंसिर ४, शुक्रबार Friday, November 20, 2026
खबर

जब विश्वास बिक्रीको साधन बन्छ

मनीष भुर्त्याल | पोखरा विश्वविद्यालय

हामीमध्ये धेरैले आफूले विश्वास गर्ने व्यक्तिले कुनै सामान राम्रो छ भनेर सिफारिस गरेकै आधारमा खरिद गर्ने निर्णय गर्छौं। विशेषगरी सामाजिक सञ्जालमा लामो समयदेखि पछ्याउँदै आएका इन्फ्लुएन्सरको अनुभव र सुझावले हाम्रो खरिद निर्णयमा प्रभाव पारिरहेको हुन्छ। तर अरूका लागि उत्कृष्ट लागेको वस्तु आफूलाई पनि उत्तिकै उपयोगी हुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन। मैले हालै भोगेको एउटा अनुभवले विश्वास, मार्केटिङ र उपभोक्ताको खरिद निर्णयबीचको सम्बन्धलाई नयाँ ढङ्गले सोच्न बाध्य बनाएको छ।

मैले एक जना टेक्नोलोजी इन्फ्लुएन्सरको सिफारिसमा वायरलेस इयरबड्स खरिद गरेको थिएँ। हामी दुवै गीत सुन्न, अनलाइन कक्षामा सहभागी हुन र फोनमा कुराकानी गर्न इयरबड्स प्रयोग गर्थ्यौं। प्रयोगको उद्देश्य मिल्दोजुल्दो भएकाले उनको अनुभव मेरो लागि पनि उपयोगी हुन सक्छ भन्ने लाग्यो।

उनले भिडियोमार्फत इयरबड्सको साउन्ड क्वालिटी, ब्याट्री लाइफ, प्रयोग गर्दा हुने सहजता र समग्र कार्यक्षमताबारे विस्तारमा बताएका थिए। विभिन्न परिस्थितिमा प्रयोग गरेरसमेत देखाएका थिए। उनको समीक्षा हेरेपछि मलाई ती इयरबड्स खरिद गर्न मन लाग्यो। मूल्य मैले अपेक्षा गरेभन्दा केही बढी थियो। तर राम्रो अनुभव पाउने आशामा मूल्यलाई खासै महत्त्व दिइनँ।

बिडम्बना, वास्तविक प्रयोगमा मेरो अनुभव भने उनको समीक्षाभन्दा निकै फरक रह्यो। ब्याट्री लामो समय टिकेन। साउन्ड क्वालिटी पनि अपेक्षाअनुसार थिएन। लामो समयसम्म प्रयोग गर्दा कानमा असहज महसुस हुन थाल्यो। तिरेको मूल्यअनुसारको सन्तुष्टि पाउन सकिनँ। अन्ततः मैले ती इयरबड्स प्रयोग गर्नै छाडें।

सामान खरिद गरेर अपेक्षाअनुसार नहुँदा निराश हुनु अस्वाभाविक होइन। तर यसपटकको निराशाले मलाई सामानभन्दा पनि त्यसप्रति निर्माण भएको विश्वासबारे सोच्न बाध्य बनायो। आखिर त्यही विश्वासले मलाई बढी मूल्य तिर्नसमेत तयार बनाएको थियो। मैले ती इन्फ्लुएन्सरमा आफ्नो प्रयोग गर्ने बानीसँग केही समानता देखेको थिएँ र त्यही आधारमा उनको अनुभवलाई आफ्नै अनुभवसँग जोडेर हेरेको थिएँ।

सुरुमा यो तर्क उचित नै लाग्थ्यो। एउटै उद्देश्यका लागि इयरबड्स प्रयोग गर्ने व्यक्तिलाई राम्रो लागेको सामान मलाई किन नराम्रो लाग्ला र? तर पछि महसुस भयो, मैले एउटा सामान्य समानतालाई अत्यधिक विश्वासको आधार बनाएको रहेछु।

हाल म पोखरा विश्वविद्यालयको स्कुल अफ बिजनेसमा एमबीए अध्ययन गरिरहेको छु। मार्केटिङ, उपभोक्ता व्यवहार, ब्रान्डिङ र व्यवसायहरूले उपभोक्ताको खरिद निर्णयमा पार्ने प्रभावबारे अध्ययन गर्दा यी विषय निकै रोचक लाग्छन्। ग्राहकले कसरी विश्वास गर्छन्, किन कुनै वस्तु खरिद गर्ने निर्णयमा पुग्छन् र विज्ञापनले उनीहरूको व्यवहारलाई कसरी प्रभावित गर्छ भन्ने विषय हामी नियमित रूपमा छलफल गर्छौं। सैद्धान्तिक रूपमा यी विषय बुझ्न सहज छन्। तर आफैं उपभोक्ता बनेर यस्ता परिस्थितिको सामना गर्दा तिनको वास्तविक अर्थ अझ गहिरोसँग बुझिँदो रहेछ।

इन्फ्लुएन्सरले उत्पादनको प्रचार गरिरहेका छन् भन्ने कुरा मलाई थाहा थियो। उनको सिफारिस कुनै मार्केटिङ अभियानको हिस्सा हुन सक्ने सम्भावना पनि मैले बुझेको थिएँ। तैपनि त्यसले उनीप्रतिको विश्वासलाई कम गर्न सकेन। यसबाट एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा महसुस भयो—कुनै सामग्री विज्ञापन हो भन्ने थाहा हुँदाहुँदै पनि त्यसको पछाडि रहेको व्यक्तिप्रतिको विश्वास स्वतः समाप्त हुँदैन।

यसमा इन्फ्लुएन्सरलाई लामो समयदेखि पछ्याउँदै आएको मेरो बानीको पनि भूमिका थियो। उनका भिडियो, विचार र उत्पादन समीक्षा गर्ने शैलीसँग म परिचित थिएँ। विभिन्न उत्पादनको तुलना गरेको, आफ्ना अनुभव सुनाएको र नयाँ सामग्री प्रस्तुत गरेको देख्दै आएको थिएँ। समयसँगै उनको विचारप्रति विश्वास बढ्दै गएको थियो। त्यसैले उनको सिफारिस मलाई सामान्य विज्ञापनभन्दा पनि लामो समयदेखि विश्वास गर्दै आएको व्यक्तिको व्यक्तिगत सुझावजस्तो लाग्यो।

तर सामाजिक सञ्जालमार्फत कसैलाई चिन्नु र उसले सिफारिस गरेको हरेक उत्पादन आफ्ना लागि उपयुक्त हुन्छ भन्ने बुझ्नु दुई फरक कुरा हुन्। इन्फ्लुएन्सरले ती इयरबड्स आफ्नो दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्दा कस्तो अनुभव गरे भन्ने कुरा मलाई थाहा थिएन। मैले त स्क्रिनमा देखिएको दृश्य र उनले सुनाएका विशेषतालाई नै आफ्नो निर्णयको आधार बनाएको थिएँ।

यसमा इन्फ्लुएन्सरलाई लामो समयदेखि पछ्याउँदै आएको मेरो बानीको पनि भूमिका थियो। उनका भिडियो, विचार र उत्पादन समीक्षा गर्ने शैलीसँग म परिचित थिएँ। विभिन्न उत्पादनको तुलना गरेको, आफ्ना अनुभव सुनाएको र नयाँ सामग्री प्रस्तुत गरेको देख्दै आएको थिएँ। समयसँगै उनको विचारप्रति विश्वास बढ्दै गएको थियो। त्यसैले उनको सिफारिस मलाई सामान्य विज्ञापनभन्दा पनि लामो समयदेखि विश्वास गर्दै आएको व्यक्तिको व्यक्तिगत सुझावजस्तो लाग्यो।

तर सामाजिक सञ्जालमार्फत कसैलाई चिन्नु र उसले सिफारिस गरेको हरेक उत्पादन आफ्ना लागि उपयुक्त हुन्छ भन्ने बुझ्नु दुई फरक कुरा हुन्। इन्फ्लुएन्सरले ती इयरबड्स आफ्नो दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्दा कस्तो अनुभव गरे भन्ने कुरा मलाई थाहा थिएन। मैले त स्क्रिनमा देखिएको दृश्य र उनले सुनाएका विशेषतालाई नै आफ्नो निर्णयको आधार बनाएको थिएँ।

तर यसले इन्फ्लुएन्सरहरूले उपभोक्तासँग के साझा गर्छन् र के लुकाउँछन् भन्ने महत्त्वपूर्ण प्रश्न भने उठाएको छ। उत्पादनका राम्रा पक्षबारे उनीहरू खुलेर चर्चा गर्छन्। विशेषता देखाउँछन्, प्रयोग गरेर प्रस्तुत गर्छन् र किन खरिद गर्नुपर्छ भन्ने आधार दिन्छन्। तर कमजोरीबारे कति बोल्छन्? ब्याट्री अपेक्षाअनुसार नटिक्न सक्छ, लामो समय प्रयोग गर्दा असहज हुन सक्छ वा केही प्रयोगकर्ताका लागि उपयुक्त नहुन सक्छ भन्ने जानकारी किन दिइँदैन? एउटै अनुभवको अपेक्षा गरेर बढी मूल्य तिर्ने उपभोक्ता निराश भए त्यसको जिम्मेवारी कसले लिने?

वास्तवमा उत्पादनका सीमिततासमेत समेटिएको समीक्षा उपभोक्ताका लागि बढी उपयोगी हुन्छ। हरेक उत्पादन उत्कृष्ट छ भन्ने मात्र सुनिरहनु उपभोक्ताको आवश्यकता होइन। कहिलेकाहीँ कुनै उत्पादनले के गर्न सक्दैन भन्ने जानकारी त्यसका प्रशंसाभन्दा पनि बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

यो समस्या प्रविधिसम्बन्धी उत्पादनमा मात्र सीमित छैन। सामाजिक सञ्जालमा इन्फ्लुएन्सरहरूले रेस्टुरेन्ट, लुगा, मोबाइल फोन, अनलाइन कोर्स, फिटनेस कार्यक्रमदेखि शैक्षिक संस्थासम्मका विषयमा सिफारिस गरिरहेका हुन्छन्। रेस्टुरेन्टको भिडियोले कुनै परिकारलाई अत्यन्त आकर्षक देखाउन सक्छ। टेक्नोलोजी इन्फ्लुएन्सरले कुनै मोबाइललाई बजारकै उत्कृष्ट विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छन्। कुनै विद्यार्थीले आफूले अध्ययन गरेको कलेज वा कोर्सले आफ्नो जीवन परिवर्तन गरेको अनुभव सुनाउन सक्छन्।

यस्ता अनुभवले नयाँ कुरा पत्ता लगाउन र विकल्प छनोट गर्न अवश्य सहयोग गर्छन्। तर एक व्यक्तिले पाएको सकारात्मक अनुभव सबैले पाउँछन् भन्ने सुनिश्चित हुँदैन।

विशेषगरी युवाहरूले शिक्षा र करियरसँग सम्बन्धित सेवा छनोट गर्दा यस्तो प्रभाव अझ गम्भीर हुन सक्छ। कुनै सफल विद्यार्थीको अनुभव सुनेर अरू विद्यार्थी पनि त्यही कोर्स पढ्न वा त्यही संस्थामा भर्ना हुन प्रेरित हुन सक्छन्। तर एक व्यक्तिको सफलताले मात्र उक्त शैक्षिक कार्यक्रमको समग्र गुणस्तर पुष्टि गर्दैन। यस्तो निर्णय गर्नुअघि शुल्क, सिकाइका अवसर, शिक्षण गुणस्तर, करियरको सम्भावना, वास्तविक नतिजा र आफ्नो व्यक्तिगत लक्ष्यसँग कार्यक्रमको सम्बन्धबारे पनि विचार गर्न आवश्यक हुन्छ।

यस सन्दर्भमा पारदर्शिता अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। इन्फ्लुएन्सरले कुनै उत्पादनको प्रचार गरेबापत पैसा वा अन्य सुविधा प्राप्त गरेका छन् भने त्यसबारे उपभोक्तालाई स्पष्ट जानकारी दिनुपर्छ। तर सामग्री प्रायोजित हो भन्ने जानकारी दिँदैमा सबै प्रश्नको उत्तर प्राप्त हुँदैन। पैसा लिएर गरिएको सिफारिस पनि उपयोगी हुन सक्छ भने पैसा नलिई गरिएको सिफारिस पनि भ्रामक हुन सक्छ। मुख्य कुरा सिफारिसमा प्रस्तुत गरिएको जानकारी कति इमानदार, सन्तुलित र उपभोक्ताका लागि उपयोगी छ भन्ने हो।

यसमा व्यवसायहरूको जिम्मेवारी पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। अनलाइनबाट सामान खरिद गर्दा उपभोक्ताले त्यसलाई पहिले प्रयोग गरेर हेर्न पाउँदैनन्। त्यसैले उनीहरूलाई स्पष्ट र विश्वसनीय जानकारी आवश्यक हुन्छ। सही उत्पादन विवरण, वास्तविक ग्राहक समीक्षा, प्रयोगको यथार्थपरक प्रदर्शन, उपभोक्ताका प्रश्नको उत्तर र उचित सामान फिर्ता गर्ने नीतिले खरिद निर्णयलाई सहज बनाउन सक्छ।

व्यवसायहरूले मार्केटिङको उद्देश्य ग्राहक आकर्षित गर्नु मात्र होइन भन्ने बुझ्नुपर्छ। सामान बिक्री भइसकेपछि पनि ग्राहकको विश्वास कायम राख्नु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। छोटो समयका लागि बिक्री बढाउनु सफलता हुन सक्छ, तर दीर्घकालीन व्यावसायिक सफलताका लागि ग्राहकको सन्तुष्टि र विश्वास आवश्यक हुन्छ।

यद्यपि, आफ्नो खरिद निर्णयमा मेरो पनि उत्तिकै भूमिका थियो भन्ने कुरा म स्वीकार गर्छु। म पहिले प्रयोग गर्दै आएको इयरबड्सभन्दा राम्रो विकल्पको खोजीमा थिएँ। इन्फ्लुएन्सरको प्रयोग गर्ने बानी आफूसँग मिल्दोजुल्दो देखिएकाले मैले उनको सिफारिसमा आफूले खोजिरहेको भरोसा पाएँ। त्यसमाथि बढी मूल्य तिर्दा राम्रो उत्पादन नै पाइन्छ भन्ने मेरो आफ्नै धारणा पनि थियो। सायद यिनै कारणले उनको सिफारिस मलाई अझ विश्वसनीय लागेको थियो।

यस अनुभवले मार्केटिङको एउटा रोचक पक्ष पनि बुझायो। इन्फ्लुएन्सरले उपभोक्तालाई सधैँ नयाँ सामान किन्न प्रेरित गर्नुपर्छ भन्ने छैन। कहिलेकाहीँ उपभोक्ता आफैँ कुनै उत्पादन खरिद गर्न चाहिरहेका हुन्छन्। त्यस्तो अवस्थामा सही समयमा प्राप्त भएको सिफारिसले खरिद निर्णय गर्न आवश्यक आत्मविश्वास मात्र प्रदान गर्छ। अर्थात्, मार्केटिङले सधैँ नयाँ चाहना सिर्जना गर्दैन; कहिलेकाहीँ यसले पहिलेदेखि रहेको चाहनालाई बलियो बनाउँदै खरिद निर्णयलाई उचित ठहर्‍याउन सहयोग गर्छ। यही प्रक्रियामा विश्वास बिक्रीको प्रभावकारी साधन बन्न पुग्छ ।

उत्पादन सिफारिस गर्ने व्यक्तिले आफ्नो वास्तविक अनुभव साझा गरिरहेको हुन सक्छ। तर वास्तविक अनुभव हुनु र त्यसले सबै उपभोक्तालाई एउटै नतिजा दिन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुनु फरक कुरा हो। त्यसैले कुनै उत्पादनको सिफारिस सुन्दा त्यसबाट जानकारी लिनु राम्रो हो, तर पैसा खर्च गर्नुअघि आवश्यक प्रश्न सोध्नु अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

अब कुनै उत्पादन खरिद गर्नुअघि म एउटै व्यक्तिको सिफारिसमा मात्र भर पर्नेछैनँ। विभिन्न समीक्षा तुलना गर्नेछु, उत्पादनका सकारात्मक र नकारात्मक दुवै पक्ष बुझ्ने प्रयास गर्नेछु र आफ्नो आवश्यकता तथा बजेटलाई प्राथमिकता दिनेछु। अरूलाई उपयुक्त भएको वस्तु आफूलाई पनि उत्तिकै उपयुक्त हुन्छ भन्ने सोचबाट टाढा रहनेछु।

भविष्यमा पनि प्रविधिसम्बन्धी समीक्षा हेर्नेछु र उपयोगी सुझाव दिने इन्फ्लुएन्सरहरूलाई पछ्याइरहनेछु। उनीहरूको सामग्रीले समय बचाउन, नयाँ उत्पादनबारे जानकारी प्राप्त गर्न र आफूलाई थाहा नभएका विशेषता बुझ्न सहयोग गर्छ। तर अब कुनै एउटा सिफारिसमा कति विश्वास गर्ने भन्ने विषयमा पहिलेभन्दा बढी सचेत हुनेछु।

मैले ती इयरबड्स फेरि प्रयोग गर्नेछैनँ। तर तिनको खरिदबाट पाएको एउटा सिकाइ भने लामो समयसम्म सम्झिरहनेछु। हामी दुवै नियमित रूपमा इयरबड्स प्रयोग गर्थ्यौं। त्यो एउटा उपयोगी समानता अवश्य थियो, तर ती इयरबड्स मेरा लागि पनि उत्तिकै राम्रो हुन्छन् भन्ने प्रमाण थिएन। मैले त्यसलाई निर्णयका लागि एउटा आधार मान्नुपर्ने थियो, अन्तिम निष्कर्ष होइन।

अन्ततः उपभोक्ताले सम्झनुपर्ने कुरा यही हो—अरू कसैको राम्रो अनुभवले हाम्रो निर्णयलाई मार्गदर्शन गर्न सक्छ, तर त्यसले हाम्रो आफ्नै सोचविचार र निर्णय गर्ने क्षमतालाई प्रतिस्थापन गर्नु हुँदैन। विश्वास गर्न सकिन्छ, सिफारिस सुन्न सकिन्छ र अरूको अनुभवबाट सिक्न पनि सकिन्छ। तर आफ्नो आवश्यकता, विवेक र सन्तुष्टिको अन्तिम निर्णय आफैँले गर्नुपर्छ।

किनकि बजारमा उत्पादन मात्र बिक्री हुँदैन, त्यससँग जोडिएको विश्वास पनि बिक्री भइरहेको हुन्छ ।

Read more

लायन्स क्लब अफ पोखराको स्वर्ण महोत्सवको तयारी पूरा, सभामुख अर्याल पोखरा

पोखरा । लायन्स क्लब अफ पोखराको ५०औँ स्थापना दिवस अर्थात् स्वर्ण महोत्सवको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको छ । स्वर्ण महोत्सवको अवसरमा आयोजना हुने विशेष समारोहमा प्रमुख अतिथिका रूपमा…

द्रुतमार्ग निर्माणमा अर्को उपलब्धि : महादेवटार सुरुङ छिचोलियो

काठमाडौँ । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना काठमाडौँ–तराई/मधेश द्रुतमार्ग निर्माणमा अर्को महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल भएको छ। मकवानपुरस्थित महादेवटार सुरुङमार्गको बुधबार ‘ब्रेक थ्रु’ भएको छ। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले एक समारोहबीच सुरुङको…

स्वास्थ्य पत्रकारिता पुरस्कारका लागि प्रतिभा छनोट समिति गठन

पोखरा । युआरएल फाउन्डेसनले स्थापना तथा सञ्चालन गर्दै आएको राष्ट्रिय स्वास्थ्य पत्रकारिता पुरस्कार प्रदान गर्न प्रतिभा छनोट समिति गठन गरेको छ । अग्रज पत्रकार केशवशरण लामिछानेको संयोजकत्वमा गठित…

परशु आधारभूतको हीरक जयन्ती पुस २६ मा, मिति परिवर्तनसँगै तयारी तीव्र

यसअघि पुस ९ गते हुने तय भएको कार्यक्रम १७ दिन पछि सारियो, ३ हजार वा सोभन्दा बढी सहयोग गर्ने चन्दादाताको नाम र रकम हीरक जयन्ती स्तम्भमा अंकित गरिने…

समाजसेवाको स्वर्णिम उदाहरण : लायन्स क्लबले बनायो आरोग्य भवन

पोखरा । सामाजिक सेवामा समर्पित लायन्स क्लब अफ पोखराले मानवीय सेवाको क्षेत्रमा अर्को महत्वपूर्ण योगदान दिएको छ । क्लबको २५ लाख रुपैयाँ आर्थिक सहयोगमा विन्ध्यवासिनी प्राकृतिक चिकित्सालयमा निर्माण…

नेपाली जनसम्पर्क समिति क्यानडाको संयोजकमा टोष्टराज कार्की ‘बसन्त’ मनोनीत

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ केन्द्रीय महाधिवेशन तयारी समितिले नेपाली जनसम्पर्क समिति क्यानडाको संयोजकमा टोष्टराज कार्की (वसन्त कार्की) लाई मनोनयन गरेको छ। महाधिवेशन तयारी समितिका संयोजक प्रा. डा.…