पोखरा। पोखरा महानगरपालिका–१५, मजुवामा रहेको पोखरा गौशाला अहिले केवल गाई संरक्षणको थलो मात्र होइन, जीवनको प्राथमिकता र मूल्यबोध बदल्ने एउटा सशक्त उदाहरण बन्दै गएको छ। यस अभियानको केन्द्रमा छन्—पूर्व कम्प्युटर इञ्जिनियर नन्दगोपाल दास (इञ्जिनियर नरेन्द्र कुँवर), जसले आकर्षक करियर र सुविधा त्यागेर स्थानीय गाई संरक्षणलाई आफ्नो जीवनध्येय बनाएका छन्।
भारतको प्रतिष्ठित टाटा कम्पनीमा काम गरिरहेका कुँवरले प्रविधिको संसार छोडेर परम्परा, प्रकृति र आध्यात्मिकतासँग जोडिएको बाटो रोज्नु सामान्य निर्णय थिएन। तर उहाँका लागि यो केवल पेशा परिवर्तन होइन, समाजलाई नयाँ सन्देश दिने संकल्प थियो—“समृद्धि केवल आयआर्जनमा होइन, संरक्षण र सेवा भावमा पनि हुन्छ।”
विसं २०७४ मा पाँच वटा गाईबाट सुरु भएको यो अभियान आज १२१ गाईगोरुसम्म पुगेको छ। बेवारिसे र स्थानीय जातका गाईहरूको संरक्षण गर्दै आएको यस गौशालाले अहिले ‘गौ तीर्थस्थल’को स्वरूप लिन थालेको छ। यहाँ संरक्षण मात्र होइन, गाईको धार्मिक, सांस्कृतिक र वातावरणीय महत्त्वबारे चेतना फैलाउने काम पनि भइरहेको छ।
कुँवरका अनुसार, “हामीले स्थानीय गाईको मूल्य बुझ्न सकेका छैनौँ। यी गाई केवल दूधका लागि होइनन्, हाम्रो जीवनशैली, संस्कार र पर्यावरणसँग गहिरो रूपमा जोडिएका छन्।” हिन्दू परम्परामा जन्मदेखि मृत्यु संस्कारसम्म गाईको प्रयोग हुनु, पञ्चगव्यको महत्त्व रहनु—यी सबैले गाईको स्थान कति उच्च छ भन्ने देखाउँछन्।
तर, यो अभियान सहज छैन। वार्षिक करिब ३० लाख रुपैयाँ खर्च लाग्ने गौशालामा दिगो स्रोतको अभाव ठूलो चुनौती बनेको छ। केही आम्दानी गड्यौला मलबाट (वार्षिक करिब दुई लाख) हुने गरे पनि मुख्य भर दाताहरूको सहयोगमै छ। स्थानीय तहबाट पाउने सहयोग पनि घट्दो क्रममा छ।
यही चुनौतीलाई अवसरमा बदल्न, गौशालाले ‘एक दिन, एक दाता’ अभियान सुरु गरेको छ—वर्षका ३६५ दिनका लागि ३६५ जना सहयोगी जुटाउने प्रयास। जन्मदिन, विवाह वर्षगाँठजस्ता अवसरमा सहयोग गर्न आह्वान गर्दै यसलाई सामाजिक अभियान बनाउने प्रयास भइरहेको छ।
यस गौशालालाई अब केवल संरक्षण केन्द्र नभई आध्यात्मिक, शैक्षिक र पर्यावरणीय चेतनाको केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यहाँ आउने जो कोहीले केवल गाई होइन, जीवनप्रतिको दृष्टिकोण नै फरक पाउन सक्छ। पोखराको बुद्धचोकबाट रामबजार, पोखरा-१५ को वडा कार्यालय, गलेश्वरचोक, फुलबारी रिसोर्ट पूर्वगेट हुँदै यस गौशालासम्म पुग्न सकिन्छ ।
