काठमाडौं, साउन ६ । पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले स्वास्थ्य उपचारका क्रममा केही महिनादेखि विदेशमा रहे पनि देशको राजनीतिक घटनाक्रमलाई निरन्तर नजिकबाट नियालिरहेको बताएका छन्। जननायक बीपी कोइरालाको ४३औँ स्मृति दिवसको अवसरमा मंगलबार जारी गरेको दुई पृष्ठ लामो सन्देशमार्फत देउवाले वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गर्दै लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यता, संवैधानिक संस्थाको स्वतन्त्रता र राष्ट्रिय एकताको पक्षमा स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत सार्वजनिक गरिएको विज्ञप्तिमा देउवाले आफू शारीरिक रूपमा देशबाहिर रहे पनि आफ्नो मन, सोच र चिन्ता निरन्तर देश, जनता, लोकतन्त्र र राष्ट्रिय हितमै केन्द्रित रहेको उल्लेख गरेका छन्। नेपालमा विकसित पछिल्ला राजनीतिक घटनाक्रमलाई गम्भीर चासो र जिम्मेवारीका साथ निरन्तर नियालिरहेको उल्लेख गर्दै उनले लोकतान्त्रिक प्रणालीमाथि देखिएका चुनौतीप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
विज्ञप्तिमा उनले वर्तमान सरकारको कार्यशैलीप्रति अप्रत्यक्ष रूपमा असन्तुष्टि जनाउँदै फरक राजनीतिक विचार राख्नेहरूलाई राज्यशक्तिको प्रयोग गरेर दबाउने प्रयास लोकतन्त्रको मर्मविपरीत हुने बताएका छन्। भौतिक तथा मनोवैज्ञानिक त्रास सिर्जना गरी प्रतिपक्षलाई कमजोर बनाउने प्रवृत्ति कुनै पनि लोकतान्त्रिक समाजका लागि स्वीकार्य हुन नसक्ने उनको भनाइ छ।
देउवाले न्यायपालिका, संवैधानिक निकाय तथा लोकतान्त्रिक संस्थामाथि दबाब सिर्जना गर्ने कुनै पनि प्रयासले लोकतन्त्रलाई कमजोर बनाउने चेतावनी दिएका छन्। उनले लोकतन्त्रमा सरकार र प्रतिपक्ष दुवैको भूमिका समान रूपमा महत्त्वपूर्ण हुने उल्लेख गर्दै प्रतिशोधभन्दा सहकार्य र संवादको राजनीतिक संस्कृतिलाई अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
‘म नेपाली भूमिमा पुनः पाइला टेक्दैछु’
विज्ञप्तिको सबैभन्दा महत्वपूर्ण सन्देशका रूपमा देउवाले अब आफू स्वदेश फर्किन लागेको जानकारी दिएका छन्। केही महिनादेखि स्वास्थ्य उपचारका लागि विदेशमा रहेका उनले आफ्नो स्वदेश फर्काइसँगै लोकतन्त्र, संविधान र जनताको अधिकारको पक्षमा अझ सक्रिय रूपमा उभिने संकेत दिएका छन्।
विज्ञप्तिमा उनले भनेका छन्,
“म नेपाली भूमिमा पुनः पाइला टेक्दैछु। सरकार प्रतिशोधात्मक र अलोकतान्त्रिक बन्न सक्छ, तर म नेपाली जनताको लोकतान्त्रिक चेतना, राष्ट्रप्रेम र न्यायप्रतिको विश्वासमाथि पूर्ण आस्था र समर्पण भाव राख्छु।”
उनले सम्पूर्ण राजनीतिक शक्ति, नागरिक समाज, युवा तथा आम नेपालीलाई लोकतन्त्र, संविधान र राष्ट्रिय एकताको पक्षमा दृढ भएर उभिन पनि आग्रह गरेका छन्।
बीपीको विचार आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक : देउवा
बीपी कोइरालाको स्मृति दिवसको अवसरमा जारी सन्देशमा देउवाले जननायक बीपी कोइरालाको राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक रहेको बताएका छन्। राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र र समाजवादको समन्वय तथा राष्ट्रिय एकताको पक्षमा बीपीले देखाएको मार्गदर्शन अहिलेको चुनौतीपूर्ण राजनीतिक अवस्थामा अझ आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।
बीपीको नेतृत्वमा राजनीति सुरु गर्ने अवसर पाउनु आफ्नो जीवनकै सबैभन्दा ठूलो सौभाग्य भएको उल्लेख गर्दै देउवाले लोकतन्त्रप्रतिको आफ्नो निष्ठा, राजनीतिक संस्कार र सार्वजनिक जीवनमा देखाएको प्रतिबद्धताको प्रेरणास्रोत नै बीपी कोइराला रहेको बताएका छन्।
उनले विगत छ दशकभन्दा बढी समय नेपाली कांग्रेसको साधारण कार्यकर्तादेखि पार्टी नेतृत्वसम्मको यात्रामा जेल, दमन, प्रतिबन्ध, राजनीतिक संघर्ष र कठिन परिस्थितिको सामना गरे पनि लोकतन्त्र, संविधानवाद र जनअधिकारप्रतिको आफ्नो विश्वास कहिल्यै नडगमगाएको उल्लेख गरेका छन्।
प्रतिशोध होइन, राष्ट्रिय सहकार्य आवश्यक
देउवाले अहिलेको परिस्थितिमा राजनीतिक दलहरूबीच अविश्वास बढ्नु मुलुकका लागि दुर्भाग्यपूर्ण भएको उल्लेख गर्दै विभाजनको राजनीति अन्त्य गर्नुपर्ने बताएका छन्। लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउन राजनीतिक प्रतिस्पर्धा आवश्यक भए पनि त्यो प्रतिशोध, पूर्वाग्रह र संस्थामाथिको हस्तक्षेपमा आधारित हुन नहुने उनको धारणा छ।
उनले लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको सफलताका लागि स्वतन्त्र न्यायपालिका, बलियो संवैधानिक संस्था, प्रेस स्वतन्त्रता, नागरिक अधिकार र प्रतिपक्षको सम्मान अपरिहार्य रहेको उल्लेख गरेका छन्।
उनका अनुसार लोकतन्त्रको सार नै जनताको सर्वोच्चता, विधिको शासन र संस्थागत सन्तुलनमा आधारित हुन्छ। त्यसैले सरकार, प्रतिपक्ष र सबै राजनीतिक शक्तिहरूले साझा राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर सहकार्य गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनले औँल्याएका छन्।
नयाँ पुस्तालाई लोकतन्त्रको पक्षमा उभिन आग्रह
देउवाले विज्ञप्तिको अन्त्यमा युवा पुस्तालाई लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यता संरक्षणमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरेका छन्। बीपी कोइरालाले देखाएको राष्ट्रिय मेलमिलाप, लोकतान्त्रिक संस्कार, सहिष्णुता र राष्ट्रिय एकताको मार्ग नै नेपालको भविष्यको आधार बन्न सक्ने उल्लेख गर्दै उनले सबै नेपालीलाई लोकतन्त्रको रक्षा र सुदृढीकरणका लागि एकजुट हुन आह्वान गरेका छन्।
उनले सरकार बदलिन सक्छ, सत्ता परिवर्तन हुन सक्छ, तर लोकतन्त्र, संविधान, राष्ट्रिय एकता र जनताको अधिकारप्रतिको विश्वास कहिल्यै परिवर्तन नहुने स्पष्ट सन्देश दिएका छन्।
बीपी कोइरालाको स्मृति दिवसका अवसरमा आएको देउवाको यो सन्देशलाई उनको आसन्न स्वदेश फिर्तीसँगै नेपाली कांग्रेसको आगामी राजनीतिक रणनीति र सक्रियताको संकेतका रूपमा समेत राजनीतिक वृत्तमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
